‘Onder de Veluwe ligt een gigantische zoetwaterbel waar we zuinig op moeten zijn’
Het lijkt wel magie. Op de waterspeelplaats van bezoekerscentrum Renkums Beekdal kijkt een zestal leerlingen geboeid toe hoe vies water (een mengsel van zand en water) op eenvoudige wijze in nog geen tien minuten schoon wordt gemaakt. Verbaasd en verrast zijn ze.
“Wie durft dit te proeven”, vraagt Marianne Middelham, een van de vrijwilligers van het project Veluws Water van het Milieu Educatie Centrum. De leerlingen van groep 7 van basisschool De Keijenberg uit Renkum kijken elkaar allemaal aan. “Echt niet, ik wil niet ziek worden’’, zegt de een. “Dat vind ik eng”, zegt de ander. “Wil echt niemand?’’, probeert vrijwilliger Els van Dijk nog. En ja, een stoere jongen, neemt een slokje van het zonet gezuiverde Veluws water. “Helemaal niet vies’’, merkt hij op, waarna al snel de rest volgt. ‘Best lekker’, zeggen ze.
Uiteraard kan meester Mathijs Mensink dan niet achterblijven. Hij neemt onder luid gejoel een forse teug uit de bijna lege fles. ’’Lekker, maar het is ook een beetje zanderig, maar dat geeft niet. Dat schuurt lekker de maag’’, grapt hij. Even daarvoor heeft ‘waterjuf’ Els van Dijk op inzichtelijke wijze laten zien, hoe het komt dat de enorme zoetwaterbel onder de Veluwe (10 keer zo veel water als in het IJsselmeer) van topkwaliteit is.
Ze doet dat door de bovenkant van een in tweeën geknipte plastic fles in de onderkant te zetten. Daarna vullen ze de bovenkant van de fles eerst met watten, daarna met met een laag zand en vervolgens met een laagje grind. “Ziedaar de mini-waterzuivering is klaar.’’. Vervolgens wordt het vieze water in de fles gegoten, waarna het door de filtratie (zuivering) er minder vuil uit komt. Als je dat water nog een keer door de mini-waterzuivering laat lopen, wordt het nog schoner. Enzovoort. “Zo gaat dat dus ook in de natuur. De vele zand- en grindlagen van de Veluwe zorgen voor een grondige reiniging van het regenwater. Het duurt heel lang, voordat het door de bodem naar beneden zakt en in de grote zoetwaterbel onder de Veluwe komt’’, verduidelijkt Marianne Middelham.
Leerlingen van groep 7 en 8 van de basisscholen in de gemeente Renkum leren door het project Veluws Water op een laagdrempelige manier over de waterhuishouding van de Veluwe en het ontstaan van beken, sprengen en watermolens aan de randen van de Veluwe. En ook waarom op de Veluwezoom dorpen en steden zijn ontstaan.
Vrijwilliger Fons Goselink zet dat nog eens uiteen aan de hand van een tekening, een dwarsdoorsnede van de Veluwe. Het is een herhaling van wat de kinderen kunnen weten. Ze hebben namelijk al eerder in hun klas daarover een film bekeken. “Het water uit onze kraan komt rechtstreeks uit de Veluwe. Het Veluws water is schoner dan Spawater uit de fles. Daar moeten we dus heel zuinig op zijn’’, legt Goselink uit. “Hoeveel water hebben jullie vanochtend al verbruikt?”, wil Nelly Lemmens weten. Een goede vraag die tot nadenken stemt.
Zo komen de kinderen er achter dat ze al meer water hebben gebruikt dan gedacht. En dat het waterverbruik van een douche, gemiddeld genomen, hoger ligt dan van een wc of wasmachine. Allemaal weetjes die tijdens het ren-je-rotspel aan het einde van de ochtend van pas kunnen komen. De leerlingen zijn uitgelaten. Ze vinden deze praktijkles ‘hartstikke fijn’. Marianne Middelham: “Dit is zo leuk om te doen. Het enthousiasme van de kinderen werkt aanstekelijk. Elke keer weer kijk ik er naar uit om hier naar toe te gaan.’’